Sâm 7 lá: Đặc điểm, bào chế, công dụng và cách sử dụng

Bảy lá một hoa là cây thuốc nam quý. Cây bảy lá một hoa là một mẫu cỏ nhỏ, với dạng rất khác biệt, sống lâu năm, thân rễ ngắn, dài chừng 5-15cm, trục đường kính 2.5-3.5cm số đông đốt, khó bẻ, vết bẻ trông như mang bột, màu vàng trắng hay xám vàng. từ thân rễ nổi lên mặt đất 1 thân mọc thẳng đứng cao đến 1m, phía gốc có một số lá thoái hoá thành vẩy, bao lấy thân cây. Giữa thân với một tầng lá mọc vòng gồm 3 tới 10 lá, nhưng thường là 7 lá, cuống lá dài hai.5-3cm, phiến lá hình mác rộng, dài 15-21cm, rộng 4-8cm, đầu phiến lá nhọn, mép nguyên, hai mặt nhẵn, mặt dưới màu xanh nhạt, thỉnh thoảng có màu tím nhạt.

Hoa mọc đơn côi ở đỉnh cành, cuống hoa dài 15-30cm. Lá đài gồm 5 đến 10, thường là 7, màu xanh lá cây, dài 3-7cm, rời từng loại một trông như lá, ko rụng. Số cánh tràng bằng số là đài. Nhụy màu tím đỏ, bầu thường 3 ngăn. Quả mọng màu tím đen. Mùa hoa vào các tháng 10-11.

Sâm 7 lá được gieo trồng vào mùa xuân (Tháng 2 – 3), hoặc mùa thu.

Sâm 7 lá phân bố tại vùng núi Cúc Phương thuộc Hà Nam, Ninh Bình, Sa Pa (Lào Cai), Đà Bắc ( Hoà Bình), Sơn Động (Hà Giang) và một số tỉnh vùng núi phía bắc nước ta.

Người ta thường dùng thân rễ với tên 'tảo hưu', có thể thu hái quanh năm, nhưng tốt nhất vào thu đông, đào về rửa sạch, để nguyên của hoặc thái lát, phơi khô.

Sâm 7 lá rất hiểm và chỉ được tậu thấy ở các vùng núi cao, ở nước ta cây mọc chủ yếu ở các vùng núi Hoàng Liên Sơn, vườn đất nước Cúc Phương, Sơn Động.

● Sâm 7 lá được thu hái nói quanh năm, không những thế thấp nhất vẫn vào mùa đông. lúc thu hải đào luôn cả rễ và cây, sở hữu về rửa sạch, phơi khô khiến thuốc. Theo đông y sâm 7 lá có vị đằng, tình hàn, đựng độc nhẹ.

Những thành phần hóa học của cây củ sâm 7 lá

Trong tảo hưu người ta đã nghiên cứu thấy sở hữu chất glucozit, thuộc tính saponin gọi là paridin C­16H28O7 và paristaphin C38H64O18 cũng là 1 glucozit.

Trong thân rễ và quả Paris quadrifolia L. Người ta chiết được 1 glucozit gọi là paristaphin, lúc thuỷ phân paristaphin sẽ cho glucoza và một glucozit mới gọi là pairdin, thuỷ phân paridin, ta lai được glucoza và một chất nhựa gọi là paridol.

Tác dụng quý của cây củ sâm 7 lá đối có sức khỏe

Theo y học cổ truyền

Củ sâm 7 lá sở hữu tác dụng thanh nhiệt giải độc tiêu thũng, chỉ thống, tức phong định kinh (chống co giật). sử dụng trị chứng ung độc sang độc, trùng rắn cắn, chấn thương chảy máu, tụ máu sưng đau, chứng can nhiệt sinh phong, kinh phong động kinh. các sách Đông y kinh điển biên chép về tác dụng của thuốc như sau:

– Sách Bổn kinh: “Chủ kinh giản lắc đầu lè lưỡi, bệnh điên, ung sang, khử độc rắn”.

– Sách Tân tu bản thảo: “Trộn giấm trị ung nhọt, sưng phù, đắp trị độc rắn”.

– Sách Bản thảo cầu nguyên: “Hoạt huyết, chỉ huyết, tiêu phù giải độc”.

Kết quả nghiên cứu dược lý hiện đại

Có tác dụng phòng ho, giảm cơn hen. Chất chiết xuất của thuốc này mang tác dụng ức chế hoạt tính của tinh trùng, cầm máu.

Tác dụng kháng khuẩn: Thuốc mang tác dụng ức chế có chừng độ khác nhau đối có trực khuẩn lị, thương hàn, coli trực khuẩn, tụ cầu khuẩn vàng, liên cầu khuẩn dung huyết và não mô cầu (Tác dụng kháng khuẩn in vitro của Tảo hưu và Thanh quả Tây tạng – báo chí Trung y Giang tây 1959,7:31). cùng lúc sở hữu tác dụng ức chế Leptospira và virut cúm.

Chống ung thư: Thuốc có tác dụng ức chế tế bào ung thư cổ tử cung di thực trên động vật thể nghiệm (theo Con số của Sở nghiên cứu Trung y (Trung quốc) về ảnh hưởng của 90 loại trung dược thảo trên tế bào ung thư di thực trên động vật: hợp tuyển Tư liệu công nghệ kỹ thuật Viện nghiên cứu

➤ Có tác dụng ngăn ngừa sự phát triển của tế bào ung thư.

➤ Hỗ trợ điều trị ho, hen suyễn.

➤ Thất diệp nhất chi mai giúp thanh nhiệt, giải độc cơ thể.

➤ Giúp điều trị vết thương do rắn cắn, làm giảm sưng tấy, tiêu viêm.

➤ Ngoài ra còn giúp điều trị viêm phế quản. Người bị nhức mỏi toàn thân.

➤ Bồi bổ sức khỏe nhất là ở người mới ốm dậy. Giúp tăng cường sức khỏe.

➤ Điều hòa đường huyết cho bệnh nhân bị tiểu đường.

Ngày dùng 4 đến 12g, sắc với 500ml nước uống trong ngày.

❥ Dùng sắc uống cho bệnh nhân ung thư: Rễ củ của 7 lá 15g, bột tam thất bắc 3g. Sắc với 500ml nước uống hàng ngày. Thuốc có vị ngọt nhẹ, hơi cay nhưng dễ uống.

❥ Dùng ngâm rượu: Củ tươi dân gian còn dùng để ngâm rượu uống rất hay. Rượu củ 7 lá có màu vàng nhạt, mùi thơm, vị ngọt nhẹ rất tốt cho sức khỏe, giúp ăn ngon, ngủ tốt, phòng chống bệnh tật.

Cách ngâm:

- Ngâm củ tươi: 1kg củ tươi ngâm với 2 lít rượu trắng nguyên chất 40 độ

- Nếu ngâm củ khô: 1kg củ khô ngâm 4 lít rượu trắng nguyên chất 40 độ

Ngâm trong thời gian 1-3 tháng là dùng được. Nên ngâm với rượu trắng từ 40-45 độ để đảm bảo dưỡng chất của thảo dược được tốt hơn, rượu sâm 7 lá càng ngâm lâu thì mùi vị càng đậm và ngon. Rượu sâm 7 lá có màu vàng nhạt, thơm, vị ngọt nhẹ. Mỗi ngày uống một – 2 ly nhỏ trong bữa ăn, giúp bổ dưỡng sức khỏe, phòng chống bệnh tật.

➤ Lá còn dùng để pha trà hãm nước uống.

Một số bài thuốc từ vị thuốc sâm 7 lá:

➤ Trị ung nhọt sưng tấy: Thuốc giã nát trộn giấm đắp ngoài.

➤ Chữa ho đờm, hen suyễn: 6g sâm 7 lá, 6g hoa cúc bách nhật, 6g tỳ bà diệp, 10g quả nhót. Sắc uống chia khiến cho 3 phần, uống hết trong ngày, sử dụng liên tục trong khoảng 3 – 5 ngày bệnh sẽ khỏi.

➤ Trị rắn độc cắn: Tảo hưu (củ cây sâm 7 lá) 4-8g, thanh mộc hương 4g, nhai sống uống với nước sôi để nguội, ngoài dùng thuốc giã với giấm đắp lên vùng rắn cắn.

➤ Trị ung nhọt, áp xe vú, quai bị, lao hạch cổ: Tảo hưu 8g, bồ công anh 40g, sắc uống, ngoài đắp thuốc.

➤ Trị viêm phế quản mạn tính: Dùng viên tảo hưu (bột thuốc sống làm viên) 3g, mỗi lần uống 3 viên, ngày 2 lần.

➤ Trị các bệnh viêm não, hội chứng nhiễm trùng cấp: Sốt cao, co giật, sốt rét: Thất diệp nhất chi hoa 12g, kim ngân hoa 12g, bạch cúc 12g, mạch môn 8g, thanh mộc hương 4g (cho sau) sắc nước uống.

Lưu ý khi sử dụng

Cẩn trọng đối có những chứng hư và đàn bà có thai.

Ngày chỉ sử dụng 4-12g dưới dạng thuốc sắc, dùng ngoài không theo liều lượng.