Nấm bào ngư: Đặc điểm, bào chế, công dụng và cách sử dụng

Nấm bào ngư (nấm sò) là một trong những thực phẩm giàu dinh dưỡng nhiều đạm với tỉ lệ đạm khá cao khoảng 40%. Đây là một trong những loại nấm được sử dụng nhiều nhất hiện nay trong ẩm thực chay. Với vị ngọt thanh và giòn dai nhẹ, loại nấm này là loại thực phẩm được khá nhiều người ưa chuộng. Để biết thêm công dụng của loại nấm này và cách sử dụng hiệu quả tốt nhất để giữ trọn dinh dưỡng mời bạn đọc cùng tham khảo bài viết dưới đây.

Nấm Bào Ngư hay còn có tên gọi khác là Nấm Trắng, Nấm Dai, Nấm Sò, Nấm hương chân ngắn, nấm hàu.

Tên tiếng Anh : Oyster Mushroom hoặc Abalone Mushroom.

Tên khoa học là Pleurotus Ostreatus.

Thuộc họ Nấm sò Pleurotaceae.

Mô tả nấm bào ngư

Nấm bào ngư có hình dạng phễu lệch, mũ nấm xòe, chóp nấm lõm nhẹ, dưới mũ nấm có lớp tơ mỏng. Nấm bào ngư mọc chủ yếu mọc thành cụm, ít mọc đơn lẻ.

Mũ nấm lúc đầu lồi lên, khi già mõm nhiều hay ít; có dạng hình phễu lệch, mũ nấm xòe ra, mặt mũ nhẵn bóng, mép mũ cuộn vào trong, sau vươn lên. Mũ có màu xám – nâu sẫm tới màu nhạt tượng trưng cho màu của 2 loài nấm này. Chóp nấm lõm nhẹ, dưới mũ nấm có các cánh tơ mỏng và thân khá chắc. Thịt nấm dày, màu trắng. Cuống nấm ngắn, mọc từng cái một, có khi mọc sít nhau gần như chung một gốc; cuống phủ lông mịn hoặc nhẵn, màu nhạt hơn mũ, đôi khi trắng xám (như khía của vỏ sò).

Nấm bào ngư có mấy loại?

Phân bố, thu hái, chế biến

Trong tự nhiên, nấm bào ngư thường mọc trên các thân cây khô. Trong môi trường nuôi trồng nông nghiệp, nấm bào ngư được trồng trên rơm, bã mía, mùn cưa cao su.

Nấm sò  thường mọc từng cụm dạng lợp ngói chồng lên nhau trên thân cây gỗ; Các cây mọc to nhỏ không đều nhau; Có thể mọc đơn độc nhưng thường là do thiếu dinh dưỡng, hoặc chăm sóc không tốt. Thường gặp vào mùa xuân, hè, thu ở trong rừng hay ven rừng miền bắc của nước ta (Hà Nội, Thái Bình). Hiện nay được gây trồng nhiều bằng các hình thức công nghiệp. Nấm sò cũng là loại nấm được gieo trồng với quy mô nhiều nhất trên khắp thế giới.

Ở Việt Nam, việc trồng nấm sò phát triển từ khoảng 20 năm trước. Nấm sinh trường phát triển tốt trên nhiều loại nguyên liệu khác nhau như gỗ khô, rơm, rạ, mùn cưa, bã mía… Tại các nông trại của Việt Nam, nấm bào ngư thường được trồng bằng phôi gỗ mùn cưa cao su cấy theo nấm.

Nấm sò có rất nhiều loài, hiện nay người ta tìm thấy khoảng 50 loài nấm sò khác nhau. Chúng thuộc các chi, bộ, họ, lớp, ngành khác nhau, nhưng người ta chỉ nuôi trồng được khoảng 10 loại.

Thành phần hóa học

Nấm tươi chứa khoảng 90,4% nước; 3,4% glucid; 4% protid; 4mg% vitamin C; 33,3% vitamin PP.

Nấm sò trắng chứa gần 60 nguyên tố khoáng, protein trong nấm cao gấp 3 – 4 lần so với các loại rau khác. Nấm sò trắng có khoảng 18 loại axit amin như vitamin D, Vitamin nhóm B.

Giá trị dinh dưỡng và lợi ích của nấm bào ngư xám

Tác dụng dược lý

Theo y học cổ truyền

Theo đông y nấm bào ngư có vị ngọt, tính ấm; có tác dụng thư cân hoạt lạc, truy phong tán hàn; Giúp hạ huyết áp, hạ mỡ máu, trừ u bướu.

Theo y học hiện đại

Kiểm soát cân nặng

Chiết xuất từ nấm sò hạn chế hình thành mỡ, ứng dụng trong điều trị béo phì.

Người ta xác nhận rằng nấm sò có hoạt tính sinh giúp hạn chế hình thành lipid và triglycerid trong các tế bào mỡ bằng cách đảo ngược sự lắng đọng chất béo. Qua đó, ngăn các enzym liên kết hấp thụ chất béo. Từ đó có hiệu quả trong điều trị bệnh béo phì.

Khả năng chống ung thư

Nấm sò có  chứa các statin như lovastatin có tác dụng trong giảm cholesterol máu. Ngoài ra loại nấm này còn ức chế sự phát triển của nhiều loài vi khuẩn và có khả năng chống ung thư.

Nghiên cứu cho thấy chiết xuất từ nấm bào ngư có thể gây ra quá trình chết tế bào và ức chế di chuyển của các tế bào ung thư. Nhưng lại không ảnh hưởng tới tế bào thường. Từ đó cho thấy tiềm năng to lớn của polysaccharide selen chiết xuất của nấm như một chất chống khối u và tiềm năng điều trị thuốc chống ung thư trong tương lai.

Liều dùng, cách dùng, kiêng kỵ

Nấm bào ngư chỉ nên sử dụng 5-7 ngày tính từ lúc hái, bảo quản lạnh ở nhiệt độ 3-5 độ C là tốt nhất. Nên dùng trong vòng 3-4 ngày để đảm bảo nấm còn ngon, ngọt và đầy đủ dinh dưỡng. Khi thấy nấm đã có dấu hiệu hư hỏng như có lớp nhờn bao quanh, có mùi hôi, hoặc nấm khô quéo thì không nên dùng có thể gây ngộ độc.

Nấm có mùi thơm, ăn ngon giòn dai nhẹ. Nấm sò thuộc loại nấm ăn được ưa chuộng:

• Ở Ấn Độ, người ta giã nấm thêm nước đắp vào lợi răng khi tiết nước bọt nhiều và viêm nhiệt miệng; ngoài ra người ta dùng làm thuốc uống trong trị lỵ và tiêu chảy, và cũng dùng ngừng xuất huyết.
  Ở Trung Quốc, nấm bào ngư được dùng trị lưng đùi  lạnh đau, tay chân mỏi yếu.

Một số cách chế biến nấm bào ngư

Nấm bào ngư hiện nay được chế biến đa dạng với nhiều món ăn khác nhau như nấm bào ngư xào, nấm bào ngư chiên giòn, canh nấm bào ngư, hoặc các món kho ngoài ra có thể hầm để tăng hương vị và bổ sung dưỡng chất .

Nấm bào ngư có thể được dùng làm thành nước sốt và được dùng trong nấu ăn ở Châu Á, tương tự như dùng  dầu hào trong các món ăn, hoặc được dùng để chế biến hạt nêm chay.

Nấm bào ngư không chỉ là thực phẩm, đó còn là vị thuốc quý mà không phải ai cũng biết. Việc sử dụng và bảo quản nấm đúng cách góp phần lưu giữ đầy đủ chất dinh dưỡng trong nấm. Hy vọng bài biết đưa đến cho bạn những thông tin hữu ích về loại nấm dinh dưỡng này.

Nấm bào ngư làm món gì ngon?

Trồng nấm bào ngư có khó không?